We hebben net woningsdag achter de rug, die toch een duidelijk oranje tintje had. Het gekke is dat op 1 mei overal ter wereld de kleur rood centraal staat. Wereldwijd wordt dan de Dag van de Arbeid gevierd. Alleen in de Verenigde Staten en Nederland werken we door. Hoe komt dat eigenlijk?

Het antwoord is simpel: ons poldermodel! In Nederland kennen we niet echt een geschiedenis van strijd tussen de fabrieksbazen en arbeiders. Natuurlijk was vroeger niet alles koek en ei tussen de ‘white en blue collars’. Er zijn zeker conflicten, stakingen en meningsverschillen geweest. Maar we hebben niet – zoals in vele andere landen – onze arbeidersrechten zwaar en bloederig moeten bevechten.

Labor Day
Bij een arbeidersrevolutie denk je toch als eerste aan Rusland. Toch is dat niet de geboortegrond van de Dag van de Arbeid. De vrije dag vindt zijn oorsprong in de Verenigde Staten van Amerika. Daar was het gebruikelijk om op 1 mei de arbeidscontracten te vernieuwen. In 1885 stelden de vakbonden de werkgevers een ultimatum om per 1 mei  1886 een achturige werkdag in te voeren. Die eis legden de werkgevers naast zich neer. Daarom ging op 1 mei  1886  in Chicago een half miljoen arbeiders de straat op. Deze eerste labor day liep compleet uit de hand. Protesten, plunderingen en rellen met doden tot gevolg … dat kun je geen feestdag noemen! Als reactie verplaatste president Cleveland labor day naar de eerste maandag van september. In de  VS is er dus wel een Dag van de Arbeid, maar die valt niet op 1 mei.

Fếte de travail
De eis voor de achturige werkweek in Amerika bleef niet onopgemerkt. Op 1 mei 1890 gingen Parijse arbeiders de straat op om hun eis voor een achturige werkdag kracht bij te zetten. Dat is de geboortedatum van de Internationale Dag van de Arbeid. Overigens gingen op 1 mei 1890 ook Nederlandese arbeiders de straat op. In de volgende jaren concentreerde de 1 mei-viering zich op de Dam in Amsterdam. óók toen in 1919 de achturige werkdag wettelijk ingevoerd werd. Socialistische en communistische partijen riepen elk jaar hun achterban op om deel te nemen aan een jaarlijkse parade. In de jaren 80 van de vorige eeuw stierf de viering een stille dood. Kwam het omdat we ons oranje kruit al een dag eerder verschoten hadden tijdens Koninginnedag? Of zit het gewoon niet in de Nederlandse en calvinistische volksaard om in opstand te komen tegen het gezag? Hoe dan ook: we hullen ons liever in koninklijk oranje dan in socialistisch rood …

Hubertine van den Biggelaar
storyteller bij www.anno04.nl